Wat kost natuur eigenlijk?

Column José van der Plas – Ik hoor vaak dat het aanleggen van nieuwe natuur veel geld kost. Onlangs zag ik zelfs een filmpje op sociale media waarin werd gesteld dat een wandeling in nieuwe natuur de afgelopen decennia “miljarden” zou hebben gekost.

In het landelijke gebied wordt veel gerekend. Dat is terecht: grond is schaars, middelen zijn beperkt en keuzes hebben gevolgen. Maar als we het over kosten hebben, moeten we wel de hele rekening laten zien.

Natuur heeft een maatschappelijke waarde. Ze bepaalt de leefbaarheid van ons land. Weinigen kunnen zich Brabant voorstellen zonder verzichten over groen en water, zonder de aanwezigheid van planten en dieren. Natuur geeft rust en maakt mensen aantoonbaar gelukkiger. Maar we maken natuur niet alleen om een boswandeling te faciliteren. We maken natuur omdat ze werkt.

Wie alleen naar de kosten van natuurontwikkeling kijkt, ziet een optelsom: aankoop van landbouwgrond, productieverlies en inrichtingskosten. Dat leidt al snel tot een fors bedrag en op het eerste gezicht een negatieve businesscase. Maar dat beeld is onvolledig. De optelsom is slechts de helft van het verhaal als we niet tegelijk kijken naar wat natuur in economisch en maatschappelijk opzicht oplevert.

Onderzoek van Centraal Bureau voor de Statistiek, Deltares en het Planbureau voor de Leefomgeving laat zien dat ecosysteemdiensten zoals waterberging, klimaatbuffering, biodiversiteit, recreatie, en gezondheid ook economische waarde vertegenwoordigen. Natuur voorkomt bovendien kosten in de toekomst zoals voor het herstel van biodiversiteit of het aanpakken van wateroverlast. Neem je die effecten mee, dan blijkt de investering in natuur de kosten ruimschoots te overstijgen.

En dan is er de andere kant van de medaille: de landbouwsector is essentieel voor voedsel, economie en het Brabantse landschap. Maar ook daar spelen maatschappelijke kosten zoals druk op waterkwaliteit, stikstofbelasting en klimaatimpact. Vergelijken wordt daarmee niet eenvoudiger, maar wel eerlijker.

Bij Groen Ontwikkelfonds Brabant geloven we niet in het afwegen van natuur tegen economie. We richten ons op oplossingen die beide versterken. Natuur is geen kostenpost, maar een investering die zich terugbetaalt in een gezonde leefomgeving, een sterk klimaat en een veerkrachtige economie. We werken niet met een economische bril, maar met een integrale blik: wat levert natuur op voor boeren, bedrijven en bewoners? Hoe kunnen we natuur zo inrichten dat ze niet alleen mooi is, maar ook werkt – voor waterbeheer, landbouw, recreatie en leefbaarheid?

In de praktijk zie ik dat veel agrariërs en grondeigenaren bereid zijn om mee te denken. Over combinaties van landbouw en natuur, en over oplossingen die verder kijken dan de korte termijn. Dat vraagt om een open en eerlijk gesprek, gebaseerd op feiten en gedeelde belangen. Wij faciliteren dat gesprek graag en zoeken naar oplossingen die voor iedereen werken.

Rekenen aan wat natuur kost, is belangrijk. Maar maak dan wel de hele som. Wie alleen naar de korte termijn kijkt, ziet vooral kosten. Wie ook naar de opbrengsten op langere termijn durft te kijken, ziet een perspectief dat ieder jaar maximale waarde toevoegt – voor ons allemaal.