Grond ruilen: hoe een Brabants melkveebedrijf zijn toekomst veiligstelde én nieuwe natuur mogelijk maakte

Een melkveebedrijf met gronden op twee plekken in Brabant, ruim honderd kilometer uit elkaar. Percelen rond Zundert in het westen en de stal en het hart van het bedrijf in Sint Hubert, in het oosten. Bovendien ligt een groot deel van de gronden bij Zundert binnen het Natuurnetwerk Brabant, in de Turfvaartse Landgoederen.

Door grondposities te herschikken en pacht te beëindigen werd een grondruil van ruim 50 hectare mogelijk. Het bedrijf kan zich nu concentreren rond de hoofdlocatie, terwijl Natuurmonumenten in de Turfvaartse Landgoederen aan de slag kan met de ontwikkeling van nieuwe natuur.

Verspreide grond, beperkte mogelijkheden

Na de samenvoeging van twee agrarische bedrijven door een huwelijk ontstond een situatie waarin een deel van de grond ver van de bedrijfsvoering lag. Dat betekende veel reistijd en een minder efficiënte bedrijfsvoering.

Tegelijkertijd lag een deel van de gronden bij Zundert in een gebied dat in aanmerking kwam voor natuurontwikkeling. Maar zolang die percelen in gebruik bleven als landbouwgrond en verpacht waren, was daar weinig beweging in te krijgen.

De oplossing kwam in de vorm van een grondruil van West- naar Oost-Brabant. De ondernemers verkochten gronden in het westen en verwierven percelen dichter bij huis. In totaal wisselde zo’n 53 hectare van eigenaar.

Voor het bedrijf betekent dat meer samenhang en overzicht. Tegelijk kwam in West-Brabant zo’n 9,6 hectare vrij voor natuurontwikkeling binnen het Natuurnetwerk Brabant.

Meerdere partijen, één oplossing

De ruil kwam tot stand door samenwerking tussen meerdere partijen. Naast de ondernemers en Groen Ontwikkelfonds Brabant waren ook de Maatschappij van Welstand als eigenaar van pachtgrond en Natuurmonumenten als gebiedspartner betrokken.

Dat vroeg om veel gesprekken en puzzelen over marktconforme waarderingen, pachtafspraken en het afstemmen van grondposities. Door de flexibele en positieve houding van partijen zijn verschillen overbrugd en is de uiteindelijke ruil tot stand gekomen.

Roy Kuijpers, namens Groen Ontwikkelfonds betrokken bij het traject, zegt daarover: “Je hebt hier te maken met verschillende eigenaren, een pachtconstructie en uiteenlopende doelen. De ondernemers willen hun bedrijf verbeteren, terwijl er in het gebied ook een duidelijke natuurambitie ligt. Dat bij elkaar brengen kost tijd en vraagt van alle partijen bereidheid om mee te bewegen. Iedereen heeft wat water bij de wijn gedaan.

Uiteindelijk gaat het erom dat je een oplossing vindt die voor iedereen werkt. In dit geval is dat gelukt doordat partijen zijn blijven zoeken naar wat wél kan.”

Achter de schermen

Wie straks een wandeling maakt door het natuurgebied, ziet vooral het eindresultaat: landbouwgrond die plaatsmaakt voor natuur. Wat daaraan voorafging, is minder zichtbaar. Wieger Kuiken, rentmeester bij Natuurmonumenten, was nauw bij het proces betrokken: “Het lijkt straks misschien een kleine stap, maar het vraagt veel afstemming om dit voor elkaar te krijgen. Verschillende belangen moeten samenkomen, en dat lukt alleen als partijen bereid zijn om naar elkaar toe te bewegen.”

Wat dit oplevert

De grondruil rond de Turfvaartse Landgoederen laat zien wat ruilen kan opleveren. Het bedrijf kan verder met een efficiëntere en beter aaneengesloten bedrijfsvoering, terwijl op de gronden bij Zundert ruimte ontstaat voor natuurontwikkeling waar die gewenst is. Dat is het resultaat van een goede samenwerking en de bereidheid om soms ook wat concessies te doen.