Waterlanders

Afgelopen week keek ik met afschuw naar de beelden uit Valencia. En het zal ongetwijfeld niet voor het laatst zijn dat we met zoveel verdriet worden geconfronteerd. De ontreddering door weerextremen is helaas iets waar we wereldwijd vaker mee te maken zullen krijgen, waarschuwen klimaatwetenschappers. Ook in Brabant ondervonden we afgelopen jaren al vaker de gevolgen van te veel regen en langdurige droogte.

Naar aanleiding van de situatie in Valencia publiceerde NRC een artikel over hoe menselijke ingrepen het landschap kwetsbaarder hebben gemaakt. Bossen, die van nature water vasthouden, zijn op veel plekken verdwenen. In plaats daarvan zijn rivieren en afwateringssystemen ingericht op een snelle afvoer van water, wat het risico op overstromingen vergroot. Gelukkig hoeven we niet machteloos toe te kijken; door ons landgebruik te veranderen, kunnen we de effecten van weersextremen verzachten.

In Brabant wordt hier door veel initiatiefnemers volop aan gewerkt. Aa en Maas is één van de waterschappen die inzetten op een klimaatrobuust landschap, zoals met de aanpak van de Astense Aa. Maar ook agrarische ondernemers en particulieren dragen hun steentje bij. Denk aan de klimaatbuffer van Paul Henselmans en José Wouters, de Wijst Waterzuiverende Boerderij van Piet en Karen Bongers, en aan Boer en Natuur, het gemengde bedrijf van Wilco de Zeeuw en Debbina van Vuuren. Deze pioniers laten zien dat een veerkrachtig Nieuw Brabants Landschap binnen handbereik ligt.

Maar zo’n transformatie betekent dat landschap en landgebruik veranderen, wat soms ingrijpend is. Boeren moeten nadenken over andere vormen van grondgebruik en nieuwe gewassen, en ook natuurbeheerders staan voor moeilijke keuzes. Niet alle natuurtypen zijn bestand tegen het veranderende klimaat. Daarom zijn Staatsbosbeheer en de Bosgroepen in het kader van het LIFE Climate Forest-project aan de slag met klimaatslim bosbeheer. Soms betekent dat ook dat bestaande bomen, zoals  fijnsparren, vervangen moeten worden door toekomstbestendige bomen.

Deze veranderingen raken ons allemaal – en verandering roept vaak weerstand op. Toch laten Brabantse pioniers zien dat er mogelijkheden zijn. Als we die op grotere schaal toepassen, creëren we een prachtig en toekomstbestendig Nieuw Brabants Landschap.