Pachtafkoop maakt ruimte voor nieuwe natuur

Natuurmonumenten en Groen Ontwikkelfonds Brabant werken samen aan de afkoop van pacht op verschillende plekken in Brabant. Daarmee kan grond met een beoogde natuurbestemming, daadwerkelijk worden ingericht voor natuur. De aanpak kan ook elders kansen bieden.

Soms is de grond er al, ligt die binnen het Natuurnetwerk Brabant en is duidelijk welke natuur er moet komen. Toch gebeurt er niets, omdat er nog reguliere pacht op rust.

Natuurmonumenten heeft daarom zes locaties geselecteerd waar pachtafkoop wordt onderzocht, onder meer in de Abdijbossen, Turfvaartse Landgoederen, Oosterheide en Huis ter Heide. Sommige pachtovereenkomsten zijn al generaties lang in de familie.

“Bij natuurontwikkeling kijken we vaak naar grond die nog moet worden aangekocht”, zegt José van der Plas, directeur Groen Ontwikkelfonds Brabant. “Maar soms is de grond al in bezit en zit de belemmering in de pacht. Dan kan pachtafkoop precies de stap zijn die nodig is om een gebied verder te brengen.”

Op de betrokken percelen liggen verschillende natuurambities. Het gaat onder meer om bos, vochtig hooiland, ruigte en herstel van het coulisselandschap. Op sommige plekken kan beëindiging van het agrarisch gebruik bovendien bijdragen aan hydrologisch herstel of vermindering van vermesting en het gebruik van bestrijdingsmiddelen.

Eerst het gesprek

Pachtafkoop is nadrukkelijk vrijwillig. Natuurmonumenten begint op iedere locatie met gesprekken met de pachter. Is er belangstelling, dan volgt een taxatie en kunnen onderhandelingen beginnen. Bij overeenstemming wordt de pacht beëindigd en kan de inrichting verder worden uitgewerkt.

“Je moet niet beginnen met de regeling, maar met de vraag of er voor beide partijen een goede oplossing mogelijk is”, zegt Wieger Kuiken van Natuurmonumenten. “Als dat lukt, kan grond die soms al generaties lang verpacht is ineens beschikbaar komen voor natuurontwikkeling.”

Het gaat om ruim 48 hectare grond die in het Natuurnetwerk ligt en op deze wijze mogelijk omgezet kan worden naar natuur. In de subsidiebeschikking wordt geld beschikbaar gesteld voor de pachtafkoop maar ook voor de inrichting die daarna kan volgen

Volgens Van der Plas is vooral de bredere toepasbaarheid interessant. “We willen dat partijen ook in andere gebieden naar deze mogelijkheid kijken. Waar verhindert bestaande pacht het realiseren van natuurdoelen? En kan pachtafkoop daar beweging brengen? Soms ligt een oplossing dichterbij dan je denkt.”

De zes Brabantse casussen kunnen daarmee als voorbeeld dienen. Kijk bij gebiedsontwikkeling niet alleen naar de grond die nog moet worden verworven, maar ook naar verpachte grond die er al ligt. Juist daar kan soms verrassend snel ruimte voor nieuwe natuur ontstaan.