Pagina delen
Hoe afkoop van pacht natuurontwikkeling op De Hoort mogelijk maakt
Het landschap van landgoed De Hoort verandert. Waar jarenlang landbouw het beeld van het landgoed bij Budel-Dorplein bepaalde, ontstaat nu nieuwe natuur. Nattere graslanden, meer ruimte voor biodiversiteit en een inrichting die past bij de doelen van het Natuurnetwerk Brabant. De sleutel lag in het oplossen van een juridisch knelpunt: reguliere pacht. Deze pachtvorm biedt sterke bescherming aan de pachter en is daarmee vaak een rem op verandering. Zolang de pacht doorloopt, kan de eigenaar de grond niet inzetten voor een andere functie, zelfs niet wanneer alle partijen bereid zijn om mee te werken aan natuurontwikkeling. Dankzij een oplossing waarbij Groen Ontwikkelfonds Brabant de afkoop van pacht mogelijk maakte, kon de grond worden vrijgespeeld en daadwerkelijk worden ingericht als natuur. De Hoort laat zien hoe een technisch en juridisch instrument het verschil kan maken.
Pacht als belemmering voor natuur
In grote delen van Brabant ligt grond die bedoeld is voor natuur, maar die regulier verpacht is. Het gaat naar schatting om honderden, mogelijk zelfs duizenden hectares binnen het Natuurnetwerk Brabant. Veel van deze percelen zijn in eigendom van overheden, terreinbeherende organisaties of particuliere landgoedeigenaren. De bereidheid om natuur te ontwikkelen is er vaak wel, maar de pacht houdt plannen tegen. Daarmee wordt niet alleen de natuur op die percelen niet gerealiseerd maar ook in de wijde omgeving staat de kwaliteit van de natuur onder druk.
Reguliere pacht is lastig te beëindigen of aan te passen. Dat maakt functiewijziging ingewikkeld en zorgt ervoor dat natuurdoelen soms jarenlang blijven liggen. Dit vraagstuk stond centraal in de doorbraakcasus ‘Afkoop van reguliere pacht’ .
Afkoop als praktische oplossing
Via een aangepaste subsidieregeling kan Groen Ontwikkelfonds Brabant bijdragen aan de afkoop van reguliere pacht in Natura 2000-gebieden. Dat gebeurt altijd op basis van vrijwilligheid: zowel verpachter als pachter moeten willen meewerken. Taxaties bepalen de vergoeding en waar nodig wordt gekeken naar vervangende grond om het perspectief van de pachter te behouden.
Op De Hoort bleek deze aanpak doorslaggevend. Door de pacht af te kopen, kwam de grond beschikbaar voor natuurontwikkeling. Geen juridische strijd, maar overleg en maatwerk. Dat vraagt kennis van pachtwetgeving, oog voor belangen en aandacht voor de relatie tussen eigenaar en pachter.
De rol van Groen Ontwikkelfonds Brabant
Afkoop van pacht is geen standaardoplossing. Soms zijn er andere juridische mogelijkheden om een pachtovereenkomst te beëindigen, in andere gevallen speelt juist de menselijke kant een grote rol. Pachtrelaties bestaan vaak al jarenlang en vragen om zorgvuldigheid.
Daar ligt de kracht van Groen Ontwikkelfonds Brabant. Niet als uitvoerder van natuur, maar als mogelijkmaker. Door kennis te bundelen, subsidies toegankelijk te maken en partijen te begeleiden bij complexe grondvragen, helpt GOB natuurmakers om plannen daadwerkelijk van de grond te krijgen.
Bij de totstandkoming van het project speelde ook de inzet van de provincie Noord-Brabant, Natuurmonumenten en de landgoedeigenaren een belangrijke rol.
Breder toepasbaar
De ontwikkeling op De Hoort staat niet op zichzelf. De belangstelling voor pachtafkoop is groot. Zo groot dat de provincie extra middelen beschikbaar heeft gesteld. Maar het is niet alleen een kwestie van geld. Wie natuurontwikkeling wil versnellen, moet ook kijken naar de juridische onderlaag van het landschap. Soms zit de doorbraak niet in het ontwerp van de natuur, maar in het losmaken van bestaande afspraken.
Afkoop van pacht in 5 stappen
- Ambitie – Grond is bedoeld voor natuurontwikkeling, maar regulier verpacht.
- Knelpunt – Reguliere pacht maakt functiewijziging lastig.
- Gesprek – Verpachter en pachter verkennen vrijwillig de mogelijkheden.
- Afkoop – Via subsidie kan de pacht worden afgekocht, soms met vervangende grond.
- Resultaat – De grond komt vrij en natuurontwikkeling kan starten.
Zit jouw natuurplan vast in pacht?
De natuurontwikkeling op De Hoort laat zien dat afkoop van pacht het verschil kan maken. Heb jij te maken met grond die bedoeld is voor natuur, maar juridisch niet in beweging komt?
Groen Ontwikkelfonds Brabant denkt mee. Met kennis van pacht en grondzaken, met zicht op subsidiemogelijkheden en met oog voor de belangen van alle betrokkenen.
👉 Neem contact met ons op! Dan onderzoeken we samen de mogelijkheden.