Zeven jaar bouwen aan EVZ’s: Samenwerking met Aa en Maas werpt vruchten af

Natuurontwikkeling vraagt om tijd. Veel tijd. Maar als alle puzzelstukken uiteindelijk op hun plek vallen, zie je pas echt wat een gebiedsgerichte aanpak kan opleveren.

Met de definitieve subsidievaststelling van de eerste programma-aanvraag voor ecologische verbindingszones (EVZ’s) van Waterschap Aa en Maas zijn veertien deeltrajecten uit de aanvraag van 2019 afgerond. Daarmee werd in zeven jaar tijd ruim 78 hectare natuurgrond ingericht, werd meer dan 51 hectare van functie gewijzigd en ruim 21 hectare grond verworven. De totale investering bedroeg ruim 6,1 miljoen euro.

Het resultaat is indrukwekkend: tientallen kilometers natuurverbindingen die Brabantse natuurgebieden weer met elkaar verbinden. Geen losse stukjes groen, maar een samenhangend netwerk van beekdalen, poelen, moeraszones, bloemrijke graslanden, houtwallen en natuurvriendelijke oevers.

Ontbrekende schakels eindelijk verbonden

Juist die ontbrekende schakels maken het verschil. Langs de Astense Aa ontstond een doorgaande verbinding tussen verschillende natuurgebieden en het beekdal van de Aa. Dat biedt nieuwe kansen voor soorten als de kamsalamander, grote modderkruiper en struweelvogels.

Bij de Snelle Loop versterken poelen, kruidenrijke oevers en kleine landschapselementen de verbinding tussen de Stippelberg, de Grotelsche Heide en het beekdal van de Aa. In de Raamvallei zorgen nieuwe verbindingen ervoor dat soorten als de das, poelkikker en rugstreeppad zich weer beter door het landschap kunnen bewegen.

Het zijn projecten die op papier misschien technisch lijken, maar buiten zichtbaar verschil maken. Beekdalen krijgen weer ruimte, zoals bij de Leijgraaf. Water wordt langer vastgehouden. Natuurgebieden groeien naar elkaar toe. En dieren en planten krijgen letterlijk meer bewegingsvrijheid.

Samenwerken als sleutel

Achter dat resultaat gaat een intensief samenwerkingsproces schuil tussen Waterschap Aa en Maas, gemeenten, terreinbeheerders, agrariërs en Groen Ontwikkelfonds Brabant. Want ecologische verbindingszones ontstaan niet vanzelf. Daarvoor zijn grondverwerving, functiewijziging, inrichting én goede afspraken nodig.

Juist de programmatische aanpak bleek daarbij krachtig. Niet omdat alles tegelijk uitgevoerd wordt, maar omdat er met een meerjarig budget direct gestart kan worden. Daardoor kunnen plannen stap voor stap worden opgepakt, op het moment dat gronden beschikbaar komen of kansen zich voordoen. Dat geeft ruimte om vooruit te werken, gesprekken in het gebied te voeren en projecten daadwerkelijk in uitvoering te brengen.

Diezelfde aanpak zien we inmiddels op meer plekken terug. In Land van Cuijk is onlangs een nieuw meerjarig programma voor ecologische verbindingszones gestart. Ook daar ligt een complexe opgave, waarbij natuur, water en grondgebruik samenkomen. De ervaringen van Aa en Maas laten zien dat zo’n aanpak werkt, mits er voldoende tijd, samenwerking en voorbereiding in wordt gestoken.

Het volgende hoofdstuk is al begonnen

De afronding van deze eerste programma-aanvraag is geen eindpunt, maar een stevig fundament voor wat nog komt. Inmiddels is de tweede programma-aanvraag van Waterschap Aa en Maas alweer gestart.

En dat is hard nodig. Want Brabant staat voor een grote opgave om natuurgebieden met elkaar te verbinden en het landschap sterker en veerkrachtiger te maken. De samenwerking met Waterschap Aa en Maas laat zien dat het kan. Niet met snelle oplossingen, maar met geduld en een lange adem.