Tussen ambitie en werkelijkheid

Column José van der Plas –Als directeur van Groen Ontwikkelfonds Brabant beweeg ik dagelijks tussen twee werelden. Aan de ene kant de wereld van afspraken, doelen en jaartallen: 2030, 2035, hectares op kaart, subsidievoorwaarden en budgetplafonds. Aan de andere kant de werkelijkheid van het buitengebied: ondernemers die twijfelen omdat er misschien nog een andere regeling aankomt, grondeigenaren die natuur willen ontwikkelen maar vastlopen, waterpeilen die zich niet zomaar laten sturen en kosten die blijven stijgen.

Die twee werelden vinden elkaar niet vanzelf.

Daarom hebben we dit jaar niet alleen een jaarplan gemaakt, maar ook verder vooruitgekeken. De opgave kennen we goed. We weten hoeveel inzet, samenwerking en doorzettingsvermogen het heeft gekost om te komen waar we nu staan. Dat was nooit vanzelfsprekend.

De vraag die we ons nu stellen is simpel: als we doorgaan zoals we het deden, zijn we dan slagvaardig genoeg voor wat nog komt?

Het eerlijke antwoord is: alleen als we bereid zijn om keuzes te maken.

Alleen als we bereid zijn om keuzes te maken

De resterende opgave binnen het Natuurnetwerk Nederland en de ecologische verbindingszones wordt niet eenvoudiger. Eigendom is versnipperd, de grondprijzen stijgen, belangen lopen uiteen en de opgaven in het landelijk gebied grijpen steeds sterker in elkaar.

Dat vraagt om scherpte in de uitvoering. We moeten weten wat er speelt op de kaart én in de praktijk. Wat is er nodig om het hier, op deze plek, wél voor elkaar te krijgen? Hoe verbinden we natuurrealisatie slimmer met wateropgaven, klimaatadaptatie en landbouwtransitie? En wat doen we als een project dreigt stil te vallen?

Groen Ontwikkelfonds Brabant is opgericht als ondernemende uitvoeringsorganisatie. Vrijwilligheid is ons vertrekpunt en onze kracht. De afgelopen jaren hebben laten zien hoeveel energie en cofinanciering loskomt als mensen zelf eigenaar zijn van natuurontwikkeling. Maar we zien ook dat vrijwilligheid soms meer ondersteuning nodig heeft en niet alles kan dragen. Juist binnen vrijwilligheid vraagt dat om professioneel organiseren, begeleiden en – waar nodig – het benutten van aanvullende instrumenten.

In ons jaarplan kiezen we daarom voor verdieping. Hoe kunnen we intensiveren binnen vrijwilligheid? Hoe zorgen we dat onze natuuropgave sterker aansluit bij andere transities in het landelijk gebied? Hoe organiseren we financiering slimmer? En welke rol past daarbij: faciliterend waar het kan, actiever en ondernemender waar het moet?

Die vragen beantwoorden we niet achter ons bureau maar door het gesprek te voeren met agrariërs, terreinbeheerders, particuliere eigenaren, gemeenten en waterschappen. Wat hebben zij nodig om te investeren in natuur? Waar helpt regelgeving en waar belemmert ze? Welke risico’s kunnen zij dragen, en wat hebben ze nodig van Groen Ontwikkelfonds Brabant?

Slagvaardigheid betekent voor mij: helder zijn over doelen, realistisch over belemmeringen en moedig in het zoeken naar nieuwe wegen. Niet blijven hangen in systeemdiscussies, maar ook niet wegkijken van structurele knelpunten.

Uiteindelijk wordt natuur niet gerealiseerd in spreadsheets, maar in het Brabantse landschap. Daar willen wij het verschil maken. Door te verbinden, te investeren, en – waar nodig – het voortouw te nemen.

De ambitie staat. Nu is het zaak om samen scherp te bepalen wat nodig is om haar waar te maken.