Meanderende Maas biedt ruimte voor nieuwe natuur

Hoe ziet een gebiedsontwikkeling eruit waarin waterveiligheid, natuurontwikkeling, waterkwaliteit, recreatie en zelfs kleiwinning samenkomen? Om die vraag te beantwoorden nodigde Lars Koreman van Natuurmonumenten José van der Plas en Anne Tulkens van Groen Ontwikkelfonds Brabant uit voor een bezoek aan de Meanderende Maas.

Tussen Ravenstein en Lith werken overheden en Natuurmonumenten, aan een van de grootste gebiedsontwikkelingen van Nederland. Dijken worden versterkt, de Maas krijgt meer ruimte en op verschillende plekken in de uiterwaarden ontstaat nieuwe natuur. Alles met hetzelfde doel: een veiliger, aantrekkelijker en natuurlijker Maasdal.

Meer dan de optelsom van losse projecten

Projectmanager Ton Swanenberg van Meanderende Maas nam het gezelschap mee langs verschillende locaties in het gebied en schetste hoe de verschillende onderdelen van de Meanderende Maas steeds meer samenkomen in één nieuw landschap.”De uitdaging is om al die opgaven met elkaar te verbinden,” zegt Swanenberg. “Als dat lukt, ontstaat er meer dan de optelsom van afzonderlijke projecten.”

“Als je hier buiten staat, zie je pas hoe groot het project werkelijk is”, zegt Lars Koreman. “Op de kaart lijken het losse maatregelen, maar in het veld zie je hoe alles met elkaar samenhangt.”

Klei als motor van verandering

Een belangrijk onderdeel van de gebiedsontwikkeling is de kleiwinning. En niet alleen voor het versterken van de dijken. Op verschillende locaties wordt klei gewonnen voor de keramische industrie. De opbrengst wordt geinvesteerd in de aanleg van geulen, natuurvriendelijke oevers en de inrichting van nieuwe natuurgebieden. De grote vraag naar stenen in de bouw is daarmee ook een belangrijke motor achter de verandering van het landschap.

Nieuwe schakels in het natuurnetwerk

Binnen een van de grootste gebiedsontwikkelingsprojecten van Nederland werken Groen Ontwikkelfonds Brabant en Natuurmonumenten samen aan verschillende deelprojecten. Tijdens het bezoek werd stilgestaan bij drie projecten in het programma Meer Maas van Natuurmonumenten waarbij voormalige landbouwgronden ontwikkeld worden tot rivier- en moeraslandschap met geulen, open water, graslanden en ooibos. Samen vormen zij nieuwe schakels in het Brabantse Natuurnetwerk.

Voor Groen Ontwikkelfonds Brabant vormen deze projecten een goed voorbeeld van gebiedsgericht werken in de praktijk. “Achter iedere hectare nieuwe natuur schuilt vaak een ingewikkelde puzzel”, zegt Van der Plas. “Juist door grond, belangen en ambities zorgvuldig bij elkaar te brengen, komt zo’n gebied in beweging.”

Naast de voortgang van de lopende projecten werd tijdens het bezoek ook gesproken over kansen die zich de komende jaren nog kunnen voordoen. De uitvoering van de Meanderende Maas loopt nog jaren door en biedt voortdurend mogelijkheden om natuurontwikkeling, waterveiligheid en andere maatschappelijke opgaven met elkaar te verbinden.

Wie vandaag door het gebied rijdt, ziet nog veel werk in uitvoering. Maar op verschillende plekken tekenen de contouren van het toekomstige Maaslandschap zich al af. Het maakt zichtbaar hoe een project dat ooit begon op kaarten en tekentafels langzaam werkelijkheid wordt.