Slim schuiven met grond creëert ruimte voor natuur én landbouw

In Grenscorridor, een gebied ten zuiden van Eindhoven dat doorloopt tot over de grens met België komen veel opgaven samen. Natuurherstel, landbouw, water en woningbouw vragen allemaal om ruimte. Juist daarom is gekozen voor een gebiedsgerichte aanpak: niet ieder vraagstuk apart oplossen, maar gezamenlijk kijken wat een gebied nodig heeft. Met behulp van ruilgrond proberen de betrokken partijen beweging te krijgen in het buitengebied. Groen Ontwikkelfonds Brabant speelt daarin een belangrijke rol. Directeur José van der Plas en grondstrateeg Guus Stappaerts van het programmabureau van Grenscorridor vertellen hoe die samenwerking werkt.

José van der Plas: “In Grenscorridor ligt een grote natuur- en gebiedsopgave. Omdat Groen Ontwikkelfonds Brabant hier over ruilgrond beschikt, was het logisch om samen afspraken te maken over hoe we die grond slim kunnen inzetten.”

Slim schuiven met grond

Binnen de gebiedsgerichte aanpak bouwen de partners samen aan een grondportefeuille. Aan de ‘grondtafel’ bespreken zij welke gronden beschikbaar zijn en hoe die het beste ingezet kunnen worden.

Guus Stappaerts: “We kijken nadrukkelijk breder dan alleen natuur. Als het kan, combineren we opgaven. Denk aan natuurherstel, waterbeheer, landbouw en soms ook woningbouw. Door slim te schuiven met grond kun je meerdere doelen tegelijk dichterbij brengen.”

Volgens José draait het daarbij vooral om maatwerk. “We kijken per gebied wat logisch is. In beekdalen zijn gronden bijvoorbeeld vaak minder geschikt voor intensieve landbouw, maar juist wel voor natuur of extensiever gebruik. Door ruilgrond beschikbaar te stellen, kun je ruimte maken voor natuur én perspectief houden voor boerenbedrijven. Dat vraagt maatwerk en vooral veel overleg.”

Win-win-win

Volgens Guus ontstaan juist daardoor oplossingen waar meerdere partijen beter van worden. “Door bij ruilingen goed naar de belangen van agrariërs te kijken, kunnen opgaven elkaar versterken in plaats van blokkeren. Tegelijkertijd kunnen boeren hun bedrijfsvoering verbeteren doordat gronden beter aansluiten op hun bedrijf.”

Voor de gebiedsgerichte aanpak is inmiddels circa 120 hectare aangekocht. Daarnaast zetten gebiedspartners onder voorwaarden ook bestaand grondbezit in. Die gezamenlijke inzet is hard nodig, want de vraag naar grond in het buitengebied neemt alleen maar toe. Juist door samen te werken en grond slim in te zetten, ontstaat ruimte om stap voor stap te bouwen aan natuurherstel, een toekomstbestendig watersysteem én een vitaal landelijk gebied.

Over Grenscorridor

Grenscorridor omvat het buitengebied van gemeenten Cranendonck, Geldrop-Mierlo, Heeze-Leende, Valkenswaard, Waalre en Stad Lommel (B), een groot deel van gemeente Bergeijk en een stukje van gemeente Veldhoven. In Grenscorridor liggen delen van beschermde natuurgebieden, zoals Leenderbos, Groote Heide en De Plateaux. In het gebied komen opgaven rond natuur, water, landbouw, wonen, duurzame energie en recreatie samen. Overheden, waterschappen, natuurorganisaties en de agrarische sector werken er met elkaar aan oplossingen die meerdere doelen tegelijk dienen.