‘Van onderhoudsclub waren we ineens een natuurontwikkelaar’

• Project: Giersbergse middelakker
• Locatie: Giersbergen
• Initiatiefnemer: Natuur- en milieuvereniging gemeente Heusden
• Omvang: 2.9 ha
• Periode: 2022
• Natuurtypen: droogschraal grasland, bloemrijk grasland

In een klein bos aan de rand van het buurtschap Giersbergen staat een omgebouwde keet. Het is het honk van natuurvereniging Heusden, een hechte vrijwilligersorganisatie die hier met steun van het Groen Ontwikkelfonds enkele percelen – de Giersbergse middelakkers geheten – omtoverde tot nieuwe natuur. Ooit lagen rond het houten gebouwtje de ‘landjes van Piet’, een eigenzinnige figuur die er kerstboompjes teelde, en later bosbessen. ‘We spraken regelmatig met hem’, vertelt Fons van Dijk onder het afdak van de keet. Hij is al 30 jaar bestuurslid van de natuurvereniging en een van de aanjagers van het natuurproject. ‘We waren benieuwd in hoeverre Piets activiteiten samen konden gaan met natuurbescherming. Dat waren bij tijd en wijle moeizame gesprekken – het leek vaak alsof het hem niet interesseerde.’ Dat bleek uiteindelijk anders te liggen. Sterker nog, op een dag gaf Piet te kennen dat hij zijn land na zijn dood wilde overdragen aan de vereniging. ‘Ik was compleet verrast. Piet bleek eigenlijk een natuurman te zijn. Ik kwam eens bij hem thuis, en daar lagen stapels met natuurboeken.’

Van Dijk en de vereniging gingen graag op het aanbod van Piet in, al was het maar om te voorkomen dat de landjes ingepikt zouden worden voor paardenweitjes of campingplekken. Maar de aankoop van drie hectare grond is niet zomaar geregeld. Want hoe hoest je als kleine club drie ton op?

Een rondgang langs leden leverde 30.000 euro op. En toen, als een lot uit de loterij, meldde autobedrijf Van Mossel zich. Zij dienden voor de bouw van een nieuw hoofdkantoor aan natuurcompensatie te doen en besloten de Heusdense natuurvereniging 250.000 euro te geven. ‘En dan ziet de wereld er ineens heel anders uit’, aldus een nog altijd verbouwereerde Van Dijk. Reken maar uit: nadat met steun van het GOB de landjes van Piet waren aangekocht had de vereniging nog steeds geld op de bank. Die zijn gebruikt om ook omliggende percelen aan te kopen. Een deel daarvan is eveneens met subsidie van het GOB heringericht. ‘We wisten niet wat ons overkwam. Van een onderhoudsclub waren we ineens een natuurontwikkelorganisatie.’

‘We hebben als mensen veel kapotgemaakt, hier kunnen we iets terugdoen’

De aangekochte gronden hebben Van Dijk en zijn kompanen vrijwel volledig zelf ingericht. Vier van hen zijn tijdens het bezoek aanwezig. Zo is de aanplant van 3500 jonge bomen met de hand gedaan, net als het inzaaien van het bloemrijke grasland. Voor het graven van de paddenpoel huurden ze een bedrijf in. Lopend door het kleurrijke grasland vertelt Van Dijk dat van de 60 soorten die zijn uitgestrooid er maar 30 zijn opgekomen. ‘Dat is natuur maken – uitproberen, opnieuw doen.’ Hij wijst naar de ratelaar, expres ingezaaid om het ‘normale’ raaigras weg te drukken.

Na de herinrichting nam de soortenrijkdom rap toe, zegt Paul Kreijger die al de hele ochtend met zijn verrekijker in de weer is. ‘Er leven hier 48 vogelsoorten, we huisvesten de levendbarende hagendis, de rietorchis en de neushoornkever. Ons pronkstuk is de vlindercollectie: 30 soorten dagvlinders, 356 soorten nachtvlinders.’ De mannen zijn geboren natuurliefhebbers en dit project gaf hun de kans om het goede voorbeeld te geven. Of zoals Kreijger zegt: ‘We hebben als mensen veel kapotgemaakt, hier kunnen we iets terugdoen.’ Voorzitter Van Dijk besluit: ‘Het is mooi dat Piet hiervoor de basis legde.’